TRZECI ŚWIAT — KOMENTARZ WITA SZOSTAKA


Maciej Guzek w każdym kolejnym tekście pokazuje, że ciągle szuka dla swojej fantastyki nowych form literackich. To droga odważna i ryzykowna, ale też sprawiająca, jak sądzę, wielką radość wszystkim, którzy śledzą jego prozę. To poszerzanie granic widać wyraźnie w Trzecim Świecie — dzięki perspektywie reportera znana na pozór rzeczywistość, oswojona dzięki dziesiątkom powieści fantasy, odsłania nam nieznane wcześniej płaszczyzny sensów.

Przyzwyczailiśmy się, że inne światy pokazywane są nam albo z punktu widzenia ich mieszkańców, albo przychodzących z zewnątrz odkrywców. Tu mamy przekroczenie tych schematów. Trzeci Świat został odkryty dawno przed wkraczającym do niego narratorem. I został już skolonizowany, wyeksploatowany i zdeprawowany. Jednocześnie pozostała w nim nieoswajalna dla nas groza, z którą pierwsi zdobywcy nie potrafią sobie poradzić. Ta groza to inność, która nie podaje się naszemu myśleniu, która zmusza bohatera do ciągłego przewartościowywania własnych przyzwyczajeń i poglądów.

Guzek świadomie nawiązuje do postaci i książek Ryszarda Kapuścińskiego. Nie jest to jednak pusty eksperyment, chęć olśnienia czytelnika nowym obszarem skojarzeń, ale gruntownie przemyślane zapożyczenie, które pokazuje nam nieznane do tej pory oblicze świata Królikarni. Dzięki temu zabiegowi autor wprowadza dyskurs na wyższy poziom. Czytelnik widzi nie tylko drapieżną eksploatację Trzeciego Świata, nie tylko ma przez cały czas w tle skomplikowane relacje z naszej rzeczywistości, napięcie pomiędzy Północą a Południem, pomiędzy krajami rozwiniętymi, a krajami trzeciego świata, ale również może dostrzec podobne mechanizmy kolonizacji, które dokonują się w całej literaturze fantastycznej. I wszystkie te procesy mają bardzo poważne konsekwencje: z baśniami też nie można igrać bezkarnie.

W efekcie powstał znakomity „reportaż z fantastycznego świata”.

Wit Szostak





Copyright (C) Agencja Wydawnicza RUNA A. Brzezińska, E. Szulc sp.j. NIP 759-15-71-926. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Przedruk lub kopiowanie całości albo fragmentu materiałów zawartych na niniejszej stronie możliwe są tylko na podstawie pisemnej zgody wydawcy.